Heb je je ooit afgevraagd waarom de gebedstijden in je app net iets anders zijn dan die van je moskee? Dat is geen fout. Gebedstijden worden berekend op basis van de stand van de zon, en daarvoor bestaan verschillende methodes. In dit artikel leggen we uit hoe het werkt en waarom het in Nederland extra ingewikkeld is.
De vijf gebeden en de stand van de zon
- Fajr: begint bij de ochtendschemering, als het eerste licht aan de horizon verschijnt.
- Dhuhr: net nadat de zon haar hoogste punt heeft bereikt.
- Asr: in de middag, als de schaduw van een voorwerp een bepaalde lengte heeft.
- Maghrib: direct na zonsondergang.
- Isha: als de avondschemering is verdwenen.
Dhuhr en Maghrib zijn eenvoudig te bepalen. Bij Fajr, Asr en Isha verschillen de methodes.
Fajr en Isha: welke hoek gebruik je?
Fajr en Isha worden berekend met de hoek van de zon onder de horizon. Verschillende organisaties hanteren verschillende hoeken, bijvoorbeeld:
- Muslim World League: Fajr 18°, Isha 17°.
- ISNA (Noord-Amerika): Fajr en Isha 15°.
- Egyptische methode: Fajr 19,5°, Isha 17,5°.
- Umm al-Qura (Mekka): Fajr 18,5°, Isha een vast aantal minuten na Maghrib.
Hoe groter de hoek, hoe vroeger Fajr en hoe later Isha. Het verschil kan in Nederland oplopen tot een half uur of meer.
Asr: Shafi'i of Hanafi
Volgens de meeste rechtsscholen (Shafi'i, Maliki, Hanbali) begint Asr als de schaduw van een voorwerp even lang is als het voorwerp zelf, plus de schaduw op het middaguur. Volgens de Hanafi-school is dat twee keer de lengte. Daardoor valt Asr bij de Hanafi-methode later. Veel Turkse moskeeën volgen de Hanafi-methode, Marokkaanse moskeeën doorgaans de Maliki-methode.
Waarom het in Nederland extra lastig is
Nederland ligt ver noordelijk, rond de 52 graden. In de zomer zakt de zon 's nachts niet diep genoeg onder de horizon: het wordt nooit helemaal donker. Bij een hoek van 18° bestaat er dan simpelweg geen Fajr- of Isha-tijd volgens de berekening.
Daarom gebruiken moskeeën en apps in de zomer aanpassingen voor hoge breedtegraden, zoals:
- Midden van de nacht: de nacht tussen Maghrib en zonsopgang wordt in tweeën gedeeld.
- Een zevende van de nacht: Isha begint na het eerste zevende deel van de nacht, Fajr in het laatste zevende deel.
- Hoekgebaseerde verdeling: een deel van de nacht dat afhangt van de gekozen hoek.
- Een kleinere hoek, bijvoorbeeld 12° of 13°, die veel moskeeën in Europa gebruiken.
Elke moskee maakt hierin een eigen keuze, vaak in overleg met de imam. Daarom verschillen de tijden per moskee, soms zelfs binnen dezelfde stad.
Welke tijden moet je aanhouden?
Het advies van de meeste imams is eenvoudig: volg de tijden van je eigen moskee. Zo bid je thuis op hetzelfde moment als de gemeenschap, en hoef je zelf geen keuze te maken tussen methodes. Twijfel je? Vraag het aan de imam van je moskee.
Gebedstijden automatisch, of die van je moskee
De Muadhin adhan klok haalt via wifi automatisch de gebedstijden voor jouw locatie op. Wil je liever de tijden van je eigen moskee aanhouden? Die stel je eenvoudig zelf in. Op elk gebedstijdstip klinkt daarna vanzelf de adhan, voor het hele gezin hoorbaar.
